Üreme sağlığı kadın ile erkek herkes için çok önemlidir. İnsanlar genellikle çocuk sahibi olabilecek yaşta iken üreme sağlıklarına önem verirler. Oysa üreme sağlığı her yaşta önemlidir ile her yaşta korunmalıdır. Bebeğin doğmasıyla birlikte üreme sağlığı önemsenmeli ile anne baba tarafından korunmalıdır. Çünkü bu o çocuğun bütün geleceğini belirler.

Üreme sağlığı erkekler için;

1. Üreme organlarının eksiksiz olması,
2. Gebeliği sağlayabilecek cinsel ilişkide bulunabilmesi,
3. Sağlıklı çocuklara sahip olabilmesi,
4. Ne zaman ile kaç çocuk sahibi olacağına karar verebilmesi,
5. Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunabilmesi ile tedavi olabilmesi,
6. Yaşlılıkta karşılaştığı üreme organları hastalıklarında tedavi olabilmesidir.

Üreme sağlığı kadınlar için;

1. Üreme organlarının eksiksiz olması,
2. Düzenli adet görmesi ile gebe kalabilmesi,
3. Sağlıklı bir gebelik geçirebilmesi ile sağlıklı doğum yapabilmesi,
4. Sağlıklı çocuklar doğurabilmesi,
5. Ne zaman ile kaç çocuk sahibi olacağına karar verebilmesi,
6. Cinsel hayatını ile doğurganlığını zorlama olmadan yaşayabilmesi,
7. Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunabilmesi ile tedavi olabilmesi,
8. Adetten kesildiğinde zarar görmemesi için tedavi olabilmesidir.

ÜREME SAĞLIĞI NELERDEN ZARAR GÖRÜR ?

Doğumdan itibaren erkeğin ile kadının üreme sağlığını tehdit eden şeyler vardır. Bunların başında ailelerin dikkatsizlikleri gelir. Bu nedenle üreme sağlığını korumak çok kolaydır. Biraz dikkat yeterlidir.

Erkeklerde üreme sağlığını tehdit eden durumlar;

1. Erkek bebekte, doğumdan sonra yumurtaların(testislerin) kontrol edilmesi gereklidir. Bu doktor, hemşire tarafından yapılabileceği gibi evde anne ile baba tarafından da yapılabilir. Eğer yumurtalar karın içinde kalmışsa ile torbalara inmemişse ilerde kısırlık gibi çok önemli bir soruna sebep olur. Bu durumda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Doktor belli bir yaşa kadar(2) beklemeyi uygun görebilir. Bazen bu sürede kendiliğinden yumurtalar torbalara inebilir. Ancak 2 yaşını geçmiş bir erkek çocuğun yumurtaları hala karnın içinde ise mutlaka doktora gösterilmelidir.

2. Sünnet, ülkemizin geleneksel uygulamalarından biridir. Tüm erkek çocuklar belli bir yaşa geldiklerinde sünnet olurlar. Bu işlem çoğu kez uzman olmayan kişilerce de yapılmaktadır. Oysa çocuğumuzun tüm hayatını etkileyecek bir uygulamadır. Hatalı sünnet idrar kanalına ile penise(kamış) zarar verebilir. Bu durumda idrar yapma güçlükleri, idrar yolu hastalıkları, kısırlık hatta iktidarsızlık görülebilir. Bu nedenle sünnet uzman kişilere yaptırılmalı ile temizliğe çok dikkat edilmelidir.

3. Genç bir erkeğin üreme sağlığını tehdit eden şeylerden biri Cinsel yolla bulaşan hastalıklardır. Ergenlikle birlikte cinsel dürtüleri başlayan genç merak edecek ile cinsel ilişkiler kurabilecektir. İşte bu durumda kendini hastalıklara karşı koruyabilmesi çok önemlidir. Fazla kişiyle, paralı cinsellik yapanlarla veya geçmişindeki cinsel yaşamını bilmedikleriyle cinsel ilişki kurmak cinsel yolla bulaşan hastalık alma tehlikesini arttırır. Bu hastalıklar, hem gencin hayatını hem de ilerdeki ailesinin hayatını tehlikeye sokar. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların kısırlık, ölüm gibi tehlikeli sonuçları olabilir. Bu hastalıklardan nasıl korunulacağı öğrenmeli ile gerektiğinde tedaviden kaçınmamalıdır.(Bu konudaki ayrıntılı açıklama broşürümüzün "cinsel yolla bulaşan hastalıklar bölümünde vardır.)

4. Yetişkin bir erkekteki üreme sağlığı tehlikelerinden en sık görüleni de prostatın hastalıklarıdır. Prostat önemli bir erkek üreme organıdır. Özellikle 50 yaşından sonra prostatda büyüme, idrar yolunu kapatma, kanser gibi hastalıklar olabilir. Prostat hastalıklarının bir kısmında geri çekme yönteminin uygulanmasının etkisi olduğu düşünülmektedir.

Kadınlarda üreme sağlığını tehdit eden durumlar;

1. Bazen aileler ısrarla oğulları olsun ister. İşte bu durumda doğan kız çocukları eğer anne ile baba tarafından yeterli ilgiyi göremezlerse sağlıkları tehlikeye girer. Bu durum üreme sağlığını da etkiler. Beslenmesine önem verilmeyen kız çocukları iyi gelişemez. Hasta olduğunda doktora götürülmeyen, gerekli tedavi yapılmayan kız çocuklarının büyümesi yavaşlar. Büyüme ile gelişme geriliği kız çocuğunun tüm hayatını etkiler. Yaşı ilerleyip evlendiğinde gebeliği ile doğumu zor olur. Bebeğini besleyemez, gebelik ile doğumda hayatını kaybedebilir.

2. Bebekler sağlık kuruluşunda doğarsa ilk muayeneleri hekim veya hemşire tarafından yapılır. Muayene sırasında eğer kalça çıkığı varsa saptanır. Anne babalar da buna dikkat etmelidir. Özellikle kız bebeklerde tedavi edilmeyen kalça çıkığı üreme sağlığını tehdit eder. Tedavi edilmeyen kalça çıkığı kalıcı sakatlığa dönüşebilir ile ilerde normal doğum yapması güçleştirebilir.

3. Kadınlarda üreme sağlığını tehlikeye sokan şeylerden biri de erken gebeliklerdir. Henüz vucudu bir çocuğu besleyebilecek kadar gelişmemiş ya da kendi gelişmesini tamamlamamış genç kızlarda gebelik tehlikelidir.

Genç yaşlarda olan gebelikler(18'den küçük yaşlarda); annenin ölüme yol açan kanamalar yapabilir. Ayrıca, annede uzun süren iltihaplanmalara, bebekte zayıf ile erken doğuma, ölü doğuma ile annenin ölümüne yol açabilirler.

4. Sık doğumlar(2 yıldan sık aralıklarla olan gebelikler) ile fazla doğumlar(4'den fazla doğum);

annede kanama, iltihaplanma, üreme organlarında yırtıklar, düşükler, kansızlık ile anne ölümlerine sebep olur.

bebekte düşük kilolu doğum, ölü doğum, erken doğum gibi tehlikelere yol açar.

5. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar ,kadında anne ile bebek sağlığını tehdit ederler. Cinsel yolla bulaşan hastalıkların etkisiyle düşükler, ölü doğumlar, üreme organlarında kanserler, kısırlık ile ölüm görülebilir. Bu hastalıkların etkisi kadında erkektekinin iki katıdır. Çünkü hem anneye hem de bebeğe zarar verir. Bu hastalıklardan korunmayı bilmeli zamanında tedavi edilmelidir. Hastalıkların erken farkedilmesi hayat kurtarıcıdır. (Bu konudaki ayrıntılı açıklama broşürümüzün "cinsel yolla bulaşan hastalıklar bölümünde vardır.)

6. Kadınlar bazı ailelerde şiddete maruz kalmaktadır. Bu olay bir toplumsal. Eğer kadın buna karşı kendini koruyamaz, ailesine ya da yasalara sığınamazsa karşılaştığı şiddet sakatlanmalara, düşüklere, ölü doğumlara ile anne ile bebeğin hayatını kaybetmesine yol açabilir.

7. Kadının ile ailenin yaşamındaki en önemli olaylardan biri gebelik ile doğumdur. Gebelik ile doğum tamamen tehlikesiz olaylar değildir. Gebelik, doğum ile lohusalıkta ortaya çıkan sağlık sorunları önemsenmezse anne ile bebek ölümleri olabilir. Gebelik sırasında annenin ile bebeğin sağlıklı olup olmadığının takip edilmesi gerekir. Gebelik takibinde bebeğin gelişmesi, annenin idrarı ile kanı ile tansiyonu izlenir. Böylece gebelik zehirlenmesi gibi olabilecek tehlikeler önceden önlenebilir.

Her kadın gebeliği süresince en az altı kez kontrol yaptırılmalı ile doğum, mutlaka bir sağlık kuruluşunda yapılmalıdır.

8. İstenmeyen gebelikler yetişkin kadının hayatında önemli bir sorundur. Şüphesiz doğan her çocuk anne ile babası tarafından çok sevilir. Ancak planlanmamış veya anne sağlığını tehdit eden gebelikler mutsuzluk ile tehlike yaratır. Kadınlar bazen, istenmeyen gebeliklerden kurtulmak için kendikendine düşük yapmaya çalışırlar. Bu ise şiddetli kanamalara, kadının ölümüne, kısırlığa ile üreme organlarında enfeksiyonlara sebep olur. Modern gebelikten korunma yöntemlerini kullanmak, istenmeyen gebeliklerden ile sonuçlarından korur. (Bu konudaki ayrıntılı açıklama broşürümüzün "aile planlaması" bölümünde vardır.)

9."Menopoz" kadında 45-55 yaşları arasında görülen adetten kesilme dönemidir. Bu dönemde kadında yumurtlama ile adet durur. Kadınlık hormonları azalır. Menapoz kadının tüm vücudunu etkiler. Kadınlık hormonları azaldığı için, kemiklerde eğrilik, eklem ile kemik ağrıları, boyda kısalma, ciltte kuruma, üreme organlarında kuruluk ile daha kolay iltihaplanmalar, kap ile damar hastalıklarında artış görülebilir. Ayrıca ateş basması, sıkıntı bu dönemin özelliklerindendir. Bu dönem Doktor kontrolünde verilen ilaçlarla rahat geçirilebilir.

Hem kadınlarda hem de erkeklerde üreme sağlığını tehdit eden şeylerin başında bilgisizlik ile kendisiyle ilgilenmeme gelir. Bu nedenle hem kız hem de erkek çocukları okutulmalı ile iş-güç sahibi olmaları için desteklenmelidir. Doğru bilgileri almak ile sağlık hizmeti alabilecek ekonomik güce sahip olmak hem kadının hem de erkeğin üreme sağlığını korumasını sağlar.